Monedha e mbretit Balaj — Artemida me pishtar
Novac kralja Balajosa — Artemida sa bakljom
Tërhiq për ta rrotulluar · rrotullo për zmadhim Tërhiq për ta rrotulluar · dy gishta për zmadhim
ngarkon {mb} MBPërshkrimi
Monedhë bronzi e mbretit ilir Ballaios, që i atribuohet punishtes së Rizonit antik, **Risanit të sotëm në Gjirin e Kotorrit**. Në avers është koka e mbretit e kthyer majtas; në revers Artemida ecën majtas, me pishtar në dorën e djathtë dhe dy shtiza në të majtën, me mbishkrimin ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΒΑΛΛΑΙΟΥ — **„i mbretit Ballaios“**. [1] Shumë ekzemplarë u gjetën në lokalitetin Carine, në pjesën e poshtme të qytetit antik. Aty u gjet në vitin 2010, gjatë gërmimeve, edhe **Thesari i Madh i monedhave të mbretit Ballaios**: 4.565 monedha bronzi, rreth 12 kg, të fshehura në një enë qeramike nën dyshemenë e një shtëpie; të gjitha përveç njërës i përkasin këtij lloji. Thesari ruhet në Qendrën për Konservim dhe Arkeologji të Malit të Zi. [2] Një nga dhomat atje u shqyrtua si punishte e mundshme, por gërmimet e vitit 2011 nuk e konfirmuan me siguri këtë përdorim.
**Datimi është i diskutueshëm.** Sipas një propozimi të ri, të bazuar në gërmimet në Risan, sundimi dhe monedha e Ballaios i përkasin kohës rreth 260/250–230 p.e.s.; Muzeu Britanik ruan datimin e pranuar më parë, pas vitit 168 p.e.s. Leksikoni i arkeologjisë së Malit të Zi shënon se qeramika dhe analizat radiokarbonike nga Risani e vendosin sundimin e Ballaios në mesin e shek. III p.e.s., dhe groposjen e Thesarit të Madh përafërsisht në fund të atij shekulli. [1] [2] Artemida në revers është **e njëjta perëndeshë së cilës i kushtohet altari i Ulqinit** në këtë koleksion.
Modeli 3D u krijua sipas fotografive të një ekzemplari të këtij lloji: averi dhe reversi u modeluan veçmas, me reliev të plotë, dhe u bashkuan në një monedhë të dyanshme në madhësi reale (diametri nga katalogu, trashësia e nxjerrë nga pesha). Modeli është paraqitje besnike 3D e llojit, jo rilevim i matur i ekzemplarit; lartësia e relievit është theksuar për lexueshmëri. Për printim 3D, averi dhe reversi u përgatitën si modele të veçanta.
Fotografitë e origjinaleve në galeri janë marrë nga koleksione publike, me licencën që jep koleksioni; burimi dhe lidhja janë në shënime. [3]
Tabela nga dokumentacioni
Literatura dhe burimet
- Britanski muzej, primjerak 1889,1106.34 — https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_1889-1106-34
- T. Kowal, istraživanja u Risnu 2009–2010, str. 200 — https://archeo.uw.edu.pl/zalaczniki/upload1194.pdf
- T. Kowal, istraživanja 2011, Światowit IX (L) A, str. 201 — https://archeologia.uw.edu.pl/swarch/Swiatowit_IX(L)A2011_s201-207.pdf
- P. Domines Peter, studija o grčko-ilirskom novcu (2024), str. 157 — https://www.iarh.hr/media/publikacije/ZIA21web.pdf
- Fotografija originala: Bibliothèque nationale de France, Monnaies, médailles et antiques, Fonds général 282 — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Monnaie_-_Bronze,_Incertain,_Illyrie,_Ballaios_-_btv1b85729674_(1_of_2).jpg (javno vlasništvo).
- CANU, Leksikon arheologije Crne Gore, odrednica „Balajos“ (Č. Marković) — https://leks.canu.ac.me/web/arhcg.php?OID=6632
- CANU, Leksikon arheologije Crne Gore, odrednica „Velika ostava novca kralja Balajosa“ (V. Kovačević, P. Diček) — https://leks.canu.ac.me/web/arhcg.php?OID=6922
Nga i njëjti koleksion
Monedha e mbretit Balaj — tipi i Rizonit (punishtja e Risanit)
shek. II p.e.s., 167–135 sipas BnF; mesi i shek. III p.e.s. sipas Leksikonit të arkeologjisë së Malit të Zi (datim i diskutueshëm)
Monedha e mbretit Balaj — tipi i Farosit
shek. II p.e.s., 167–135 sipas BnF; sipas një propozimi të ri shek. III p.e.s., rreth 260/250–230 (datim i diskutueshëm)