Follari i Shasit — Shën Gjoni dhe kalaja

Përshkrimi

Follari është monedhë e vogël qytetare që literatura numizmatike ia atribuon **Shasit mesjetar (Svač)**, qytetit pranë liqenit të Shasit, jo larg Ulqinit. Në avers është **Shën Gjon Pagëzori**, mbrojtësi i qytetit, me skeptër që përfundon me kryq të dyfishtë dhe mbishkrimin S IOHANES B. Në revers është një kala e stilizuar, simbol i qytetit, me mbishkrim që në katalogë lexohet CIVITAS SOVATI ose SOVACII CIVITAS — **„qyteti i Shasit“**.

Monedha datohet në gjysmën e dytë të shekullit XIV: rreth 1375–1400 në literaturë, 1356–1392 në katalogun Leu. **Lloji është shumë i rrallë**, me pak ekzemplarë të njohur. Sipas interpretimit të Miodrag Kirsanovit, follari shërbente për tregtinë vendore me pakicë.

Shasi ishte atëherë në kulmin e tij: arriti lulëzimin ekonomik në shek. XIV, kur preu edhe monedhën e vet; nën sundimin e Balshajve, në fund të atij shekulli, humbi fuqinë e dikurshme. Rreth vitit 1470 ishte katandisur në fshat, dhe më 1553 ishte krejt i shkretë. [1] Leksikoni i arkeologjisë së Malit të Zi e përshkruan edhe këtë follar: në avers Shën Gjon Pagëzori, në revers paraqitje e stilizuar e qytetit. [2]

Modeli 3D u krijua sipas fotografive të një ekzemplari të këtij lloji: averi dhe reversi u modeluan veçmas, me reliev të plotë, dhe u bashkuan në një monedhë të dyanshme në madhësi reale (diametri nga katalogu, trashësia e nxjerrë nga pesha). Modeli është paraqitje besnike 3D e llojit, jo rilevim i matur i ekzemplarit; masa e modelit përputhet me ekzemplarin e botuar (1,68 g), prandaj relievi është më i ulët se në modelet e tjera të monedhave në koleksion. Për printim 3D, averi dhe reversi u përgatitën si modele të veçanta.